logo Alliantie M3

Blogger: Henk van Driel
Bloggers
Henk van DrielRoelof ZwierHenk Steen
Aart BogerdErnst van DrumptHenk Laros
Freddie Wools
Blogs
In de praktijk
Categorieën

Wij, bestuurders van professionele instellingen geven leiding aan onze organisaties vanuit een authentieke visie en missie, gericht op het erkennen en herkennen van de kwetsbare en speciale positie van onze doelgroep.

samen en voor elkaar
Deze blog is van Henk van Driel


Datum: 10 juni 2010 | Categorie: zorg, markt en organisatie | Reacties: (0)

Liever goed dan gecodeerd bestuur

De zorgsector kent sinds 2006 een zorgbrede governancecode. Ze kwam tot stand op initiatief van de belangrijkste belangenorganisaties (o.a. de NVZ, ActiZ, GGz Nederland, de NFU, de VGN en het BOZ). Het doel was om sectorbreed een standaard te stellen voor transparant, integer bestuur en adequaat toezicht. In 2010 wordt een vernieuwde versie van kracht. Ook voor de zorgsector geldt inmiddels: volg de code of leg uit waarom je dat niet doet. Maar erg blij word ik er niet van.

Waarom een code?

De initiatiefnemers meenden via de code overheidsingrijpen in de bestaande bestuursstructuren in de sector af te kunnen wenden. Ook toen al speelden kwesties rond de beloningen van bestuurders in de zorg en het gebrek aan transparantie. Sommige prominente initiatiefnemers hadden (en hebben!) last van hijgerige mediabelangstelling voor kwaliteit en veiligheid in de zorg. Zelfregulering zou mogelijk een publieke discussie over het gedrag van zorginstellingen en hun besturen kunnen voorkomen. Tegelijkertijd zou invoering van een code voor goed bestuur, net als certificering, de eigen positie tegenover nieuwe aanbieders in de markt kunnen versterken, nu de overheid marktwerking ging introduceren. Beide zijn vervolgens in een vlucht naar voren aangepakt.

Kanttekeningen

Maar werd die behoefte aan codering en certificering wel sectorbreed gedeeld?  Binnen de gehandicaptenzorg was er in elk geval weinig gevoel van urgentie. Veel leden hadden bestuur en toezicht adequaat geregeld en voelden zich absoluut niet aangesproken door de kritiek op gebrekkige transparantie of afwijkende beloningstructuren. Hoewel ook de besluiten over verplichte certificering niet konden rekenen op sectorbrede instemming zijn de leden de afspraken van de brancheorganisaties trouw nagekomen en ook tegemoetgekomen aan de eisen die zorgkantoren via zorgcontractering gingen stellen.

En de effecten? Helaas hebben de immense investeringen in certificering en governance de publieke discussie over transparantie, beloningsstructuren en kwaliteit van zorg niet positief beïnvloed. Evenmin hebben ze nieuwkomers buiten de deur gehouden. Sterker, voor hen gingen eenvoudiger alternatieven gelden, waar de bestaande partijen grote inspanningen hadden verricht.

Van de ezel en de steen...

Intussen lijkt de geschiedenis zich te herhalen. Opnieuw is ons uit dezelfde hoek eenzelfde oplossing voorgehouden. Namelijk de introductie van een kwaliteitskader als alternatief voor de HKZ-certificering en een vernieuwde governancecode om overheidsingrijpen in de beloningsstructuren te voorkomen. Wee degene die zich vier jaar geleden kritisch uitte over certificering. Nu er op dit terrein nauwelijks nog onderscheid tussen instellingen bestaat én de effecten tegenvallen, wordt het kwaliteitskader als volgende paradigma omarmd. En weer is er nauwelijks ruimte voor kritiek.

Dialoog organiseren en klokkenluidersregeling

Volgens de vernieuwde code moeten zorginstellingen ‘de dialoog met belanghebbenden organiseren’, opdat zij allen hun oordeel over de organisatie kunnen geven. En er wordt een klokkenluidersregeling ingesteld. Veel instellingen in de gehandicaptenzorg zijn sterk gedeconcentreerd en praten allang met de reguliere belanghebbenden én met grote aantallen buurtbewoners, met woningcorporaties, sociale instanties en gemeentes. Het ‘uitwerken van de dialoog’ zal zeker een nieuwe golf van kafkaëske registraties en rapportages inluiden. Of zo’n dialoog en een klokkenluidersregeling ook maar iets toevoegen aan de kwaliteit van zorg, betwijfel ik ten zeerste. In de zorginstellingen die ik ken, zoals die van de Alliantie M3, ervaar ik een open cultuur en beroepsethiek gebaseerd op het belang van de cliënt, met alle ruimte voor dialoog met en kritiek van buiten.

Dus luid ik nu de klok over hen die bij voortduring zorgprofessionals met zulke regelingen opzadelen. Generieke richtlijnen instellen die voor 90% van de organisaties onnodig zijn, alleen om het ongewenste gedrag van enkele collega-instellingen te beïnvloeden, is absurd. Gecodeerd bestuur vormt geen garantie voor goed bestuur en dwingt evenmin verantwoordelijk gedrag of vertrouwen van cliënten af. Dichtbij mensen waarvoor je verantwoordelijk bent goed je werk doen, doet dat wel. Laten we dus als bestuurders daar de energie in stoppen.


>> Schrijf een reactie